پیشینهی توصیف «مانده بر جا آتشی از کاروانم» از «تورج نگهبان» در ترانه «سوگند» با صدای «ویگن»؛ و «آتشی ز کاروان جدا مانده» از «بیژن ترقی» که «دلکش» خواند شاید به شعر «اجاق سرد» سرودهی «نیما یوشیج» برسد. آنجا که میگوید: «مانده از شبهای دورا دور / بر مسیر خامُش جنگل / سنگچینی از اجاقی خُرد / اندرو خاکستر سردی»
هنر گام زمان
سروده و صدای: هوشنگ ابتهاج (ه. الف. سایه)
تار: محمدرضا لطفی
سرودهی «یک متر و هفتاد صدم» به شکلی اعلام حضور شاعر نه تنها در عرصهی شعر معاصر ایران که تاکید او بر زن بودن و حقوق شهروندیاش است. سیمین بهبهانی این شعر را در مصاحبههای تلویزیونی نیز دکلمه کرده است. در کلیپ زیر سه نمونه از آن اجراها را بشنوید و ببینید.
از جمله آثار او که از سوی «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» منتشر شده، موسیقی متن بر اشعار شاعران بزرگ ایران چون حافظ، مولوی، و خیام (با صدای احمد شاملو)، سعدی (با صدای هوشنگ ابتهاج) رودکی (با صدای منوچهر انور)، و مهدی اخوانثالث (با صدای شاعر) است.
فریدون شهبازیان همچنین بسیاری از ترانههای بومی را برای تکخوان، ارکستر و گروه آواز جمعی تنظیم کرد که با صدای پری زنگنه ضبط و پخش شد.
● «آهنگهای محلی» (پری زنگنه ـ ۱۳۵۴)
● «غزلیات مولوی» (صدای: احمد شاملو ـ ۱۳۵۱)
● «حافظ» (با صدا و به روایت احمد شاملو ـ ۱۳۵۱)
● «شعرهای سعدی» (صدای: هوشنگ ابتهاج ـ ۱۳۵۲)
● «رباعیات خیام» (صدای: احمد شاملو ـ محمدرضا شجریان ۱۳۵۱)
● «شعرهای رودکی» (صدای: منوچهر انور ـ آواز: پری زنگنه ـ ۱۳۵۲)
● «شعرهای مهدی اخوان ثالث» (صدای: مهدی اخوانثالث ـ ۱۳۵۲)
● «آهو و پرندهها» (نوشته: نیما یوشیج ـ روایت: احمد شاملو ـ ۱۳۵۱)
● مجموعهای نوشتاری ـ شنیداری از کارهای کانون پرورش فکری از سال ۱۳۴۴ تا ۱۳۵۷
* * *
و اما ترانهسرایانی هم داشتهایم که در ضمن چند شعر هم به طنز سرودهاند. مثل «رهی معیری» و اشعار فکاهی او که با نام «زاغچه» در روزنامه «بابا شمل» به چاپ رسیده است.
از بودن و سرودن
محمدرضا شفیعی کدکنی (م. سرشک)
در تاریخ شعر معاصر ایران از «حسین منزوی» بهعنوان شاعری غزلسرا نام برده میشود. در سالهای دور اما او در تلاش معاش ترانه هم میسرود و بیشتر با اسم مستعار «مهرداد» از آنجمله یکی هم ترانهی «آروزها» با صدای گرم و خاطرهانگیز «محمد نوری» (نمیشه غصه ما رو یه لحظه تنها بذاره).
پروانهای در مشت
کلام و دکلمه: ایرج جنتیعطائی
آهنگ و تنظیم: شوبرت آواکیان
ترانهخوان: ابراهیم حامدی (ابی)
شعر ناتمام
نه او با من
نه من با او!
نه او با من نهاد عهدی، نه من با او . . .
نه ماه از روزن ابری، به روی برکهای تابید،
نه مار بازویش بر پیکرم پیچید!
نه . . .
شبی غمگین
دلی تنها
لبی خاموش
نه شعری بر لبانم بود،
نه نامی بر زبانم بود.
دو چشم خیره بر ره، سینه پُر اندوه،
به امیدی که ـ نومیدیش پایان بود!
سیاهیهای ره را بر نگاه خویش میبستم.
و از بیراههها راه نجات خویش میجستم!
نه کس با من
نه من با کس
سر یاری
نه مهتابی . . . نه دلداری
و من تنهای تنها، دور از هر آشنا بودم
سرودی تلخ را بر سنگ لبها سخت میسودم،
نوای ناشناسی نام من را زیر دندانهای خود بشکست!
و شعر ناتمامی خواند:
ـ «بیا با من!»
از آن شب در تمام شهر میگویند:
ـ او . . . با تو؟
ولی من خوب میدانم
نه او با من!
نه من با او!
آذر ۱۳۳۳ ـ تهران
از مجموعه «کوچ و کویر»
* * *
از «نصرت رحمانی» در سایت «راوی حکایت باقی»
* * *
جنگل
شعر و دکلمه: ایرج جنتیعطایی
آهنگ: بابک بیات
خواننده: داریوش اقبالی