● مهدی فتوحی، پژوهشگر تاریخ ایران، با طرح این سوال که: آیا «سبزه کشمیر» غلط است یا «سرو کشمر» صحیح است؟ مینویسد:
«سبزه کشمیر» یعنی هندیهای زیبای منطقهی کشمیر [در شمال غربی شبه قارهی هند] که سبزهرو هستند؛ اما چیزی که حسین همدانیان میگوید «سَروِ کشمر» [کاشمر] است. آن بلند مقدس زرتشتی ـ ایرانی که اعراب مسلمان آن را نابود کردند. فراموشی تاریخی و احتمالا یک اشتباه شنیداری باعث شده سرو کشمر بعدها سبزه کشمیر شنیده شده باشد و این غلط مصطلح به همین شکل رواج پیدا کرده باشد.»
● در سایهسار سرو ایرانی عنوان پژوهشی از مهدی فتوحی باره «پیشینه و جایگاه «سرو» در هنر، شعر پارسی، ادبیات داستانی، اساطیر، آیینهای ایرانی و نمونههای تاریخی مربوط به سرو است. (در اینجا بخوانید.)
* * *
سبز کشمیر (سرو کشمر)
خواننده: حسین همدانیان
ارکستر: گرگینزاده
فدای پیرهن آبیت بگردم
فدای پیرهنِ آبیت بگردم
فدای رنگ مهتابیت بگردم
شنیدم بی مَنَت خوابت نبُرده
فدای چشم بیخوابت بگردم
سرو کشمیر ما، زلفای تو زنجیر ما
عاشق به دلبرش میگفت: «ای جان شیرین ما
یا مرا ببر به خانهتون یا بیا به خانهی ما»
گل روی تو زیبا و قشنگه
لبان تشنهات چون غنچه تنگه
ولی با این همه زیبایی و لطف
دلی در سینهات داری که سنگه
سرو کشمیر ما زلفای تو زنجیر ما
عاشق شدم به روی ماه این نیست تقصیر ما
یا مرا ببر به شهرتون یا بیا به کشمیر ما
دلی داریمو دلداری نداریم
غمی داریمو غمخواری نداریم
به تنهایی چنان دل آشنا شد
که دیگر با کسی کاری نداریم
سرو کشمیر ما زلفای تو زنجیر ما
عاشق به معشوقش میگفت ای جان شیرین ما
یا مرا ببر به خانهتون یا بیا به خانهی ما
دو چشمون سیاهت کافرم کرد
لب پُر خندهات از دین دَرم کرد
چو بوسه وعدهی دلدار کردی
خطا گفتی صداقت باورم کرد
سرو کشمیر ما زلفای تو زنجیر ما
مادر به دخترش میگفت: «به جان شیرین ما
یا مرا ببر به خانهتون یا بیا به خانهی ما»
* * *
سکهٔ خورشید
ترانهسرا: کریم محمودی
آهنگساز: پرویز اتابکی
تنظیمکننده: واروژان
خواننده: گوگوش
انتشار صفحه: تابستان ۱۳۵۰
آهای دختر دريا!
بازم صبح شده پيدا
پاشو چشماتو وا كُن
تو دريا رو نگاه كُن!
میخواد بنشينه خورشيد توی مرمر دستت
صدف میريزه نمنم از اون چشمای مستت
آهو ميگه كه قلب تو يه صحراست
صحرا ميگه دروغ نگو، يه دنياست
بارون ميگه اشكای تو يه چشمهست
چشمه ميگه دروغ نگو، يه درياست!
نذار شبنم اشكات بباره دونهدونه
چو مرواريد غلتون بريزه روی گونه
يه جفت گوشواره داری تو از سكّهی خورشيد
دو چشمون تو از شب اومد مهتابو دزديد!
. . .
♫ LP Cover ♫
* * *
دختر آفتاب
شعر: مصطفی افشاروند
آهنگ: مصطفی افشاروند
خواننده: کیوان
افسون ساز
شعر: کریم فکور
آهنگ: رضا ناروند
خواننده: ایرج
* * *
«رضا ناروند» و نغمههای ماندگار او
* * *
عروس دریا (آسمان بیستاره)
شعر: پرویز وکیلی
آهنگ: پرویز مقصدی
خواننده: جمشید علیمراد
مثال تور ماهیها تار دلم ز هم گسسته
میخوام بگیرم دامنت با این دو دستِ پینهبسته
دلم میون سینهام به خون نشسته
مثال قایقهای پیر تنم شکسته
دل زدستم گله داره، من ز دستِ دل شکایت
نتوانم پیش یارم غم دل کُنم حکایت
ای آسمون بیستاره با دل من کُن مدارا
به هم مزن دگر دوباره آشیونِ عشقِ ما را
* * *
روز جدایی سر میاد (خواست خدا بوده)
شعر: پرویز وکیلی
آهنگ: پرویز مقصدی
خواننده: عارف
ترانه فیلم: سلطان قلبها
غم مخور روز جدایی سر میاد
خورشید از زندون ابرا در میاد
دست به دست همدیگه تو کوه و دشت
مثل آهوها میریم به سیر و گشت
ای فروغ آرزوی من بخند
در به روی رنج غمپرور ببند
دیگه روز محنت و غمها گذشت
نوبت بیمهری دنیا گذشت
خواست خدا بوده که با هم آشنا باشیم
آسوده از غمها به امید خدا باشیم
دیگر آن دوران سختیها گذشت
آن جداییهای بیپایان گذشت
در به روی آن گذشتهها ببند
ای نگار دلربای من بخند
ما جدا از محنت دنیا میریم
به دیار عشق و شادیها میریم
خونههاش مثل صدف سفید باشه
آفتاب تابونش از امید باشه
خواست خدا بوده که با هم آشنا باشیم
آسوده از غمها به امید خدا باشیم
* * *
ترانههای فیلم «سلطان قلبها» در بخش «شناسنامه ترانهها»
● عهدیه: لالایی
● عارف: ماشینسواری
● عارف: خواست خدا بوده
● عارف: روز جدایی سر میاد
● عارف ـ یه دل میگه برم، برم
● عارف: دیشب خواب تو را دیدم
● عارف ـ عهدیه: سلطان قلبم کجایی
● عارف ـ عهدیه: وقتی برات نخواد خدا
● عارف ـ عهدیه: یک شب، یک روز، یک ماه، یک سال
● مجموعه ترانههای اجرا شده در فیلم سلطان قلبها
● مجموعه ترانههای بازخوانیشدهی فیلم سلطان قلبها
* * *
من نمیگم، دلم میگه
شعر: محمدعلی بهمنی
آهنگ: حسین صمدی
خواننده: دینامیک
من نمیگم، دلم میگه
شعر: محمدعلی بهمنی
آهنگ: حسین صمدی
خواننده: دینامیک
این قصه رو برای تو، من نمیگم، دلم میگه
غصه نخور! غصه نخور، همین روزها میآد دیگه
همین روزا صدای پاش سکوت شهر رو میشکنه
اگه بازم خواب نباشی، وقتی به ما سر میزنه
دیشب توی خواب می دیدم، آسمونها آبی شده
هوای سردِ شهرمون دوباره آفتابی شده
دلم میخواد باور کُنم تموم شده گریههامون
خندهها مثل همیشه، گل داده روی لبامون
این حرفا رو برای تو، من نمیگم، دلم میگه
غصه نخور! غصه نخور، همین روزها میآد دیگه
♫ LP Cover ♫
* * *
چشمه (با صدای گیتی)
شعر: اردلان سرفراز
آهنگ: حسن شماعیزاده
خواننده: امیر رسایی
چشام از گریه مثل چشمه میمونه
رو لبام نیست دیگه از خنده نشونه
تو میگی زمونه این عشقو تموم کرد
نذار این گناهو گردن زمونه
وقتی که پیش منی ساکته لبهات
ولی چشم تو میگه تمومه حرفات
نمیخواد دروغ بگی، دارم میبینم
دیگه گرمای قدیم نیست توی دستات
دیگه از دروغِ عاشقانه گفتن
میدونم خسته شدی تو هم مثل من
دست به دست هم میدیم ولی به سردی
انگار این دستا با هم غریبه بودن
با نگات داری میدی راهو نشونم
نه تو میخوایی بمونی، نه من میمونم
اون که انتظارشو داشتی نبودم
اگه حرفم نزنی بازم میدونم
♫ LP Cover ♫
* * *
تو دروغاتم قشنگه
شعر: ایرج جنتیعطایی
آهنگ: بابک بیات
خواننده: ناصر صبوری
مثِ شعرای کتاب مدرسه
همهی حرفاتو از بّر میدونم
قصههایی که میخوای بگی به من
روزی صد بار تو کتابا میخونم
وقتی پای عاشقی میون میاد
همیشه صحبتِ غصه و غمه
کوچولوی خوشزبون! به من بگو
همهی حرفات چرا مثل همه
تو میگی بدونِ من دنیا برات زندونِ تنگه
من میگم: «بگو عزیزم! تو دروغاتم قشنگه»
روزای اول که داغه عشقمون
واسم از فردا و پسفردا میگی
واسم از یه خونهی گرم و کوچیک
واسم از بازی بچهها میگی
ولی فردا میدونم چی پیش میاد
آخر کتاب یه جوره همیشه
همهی بهانهها مثل همه
همهی عشقا یهجور تموم میشه
تو میگی بدونِ من دنیا برات زندونِ تنگه
من میگم: «بگو عزیزم! تو دروغاتم قشنگه»
♫ LP Cover ♫
* * *
در پرتو مهتاب
شعر: پرویز افشارپور
آهنگ: رضا ناروند
خواننده: الهه
(این ساز شکسته امشب
دارد بس ترانه بر لب
با همه سوز، نغمه خواند هنوز)
برخیز ای الههی ناز رقصی زیبا چون گلها کُن
با نوای آسمانی شوری در دلها بر پا کُن
سر کُن امشب یک ترانه
تا بماند در زمانه جاودانه
همچون نسیم، نرم و سبک رو کُن به هر چمن
با گل بگو تو مو به مو اسرار عشق من
در نور کمرنگ مهتاب، رقص آن دختر زیبا
همره آوای گیتار در سکوت ظلمت شب کرده غوغایی به پا
میرقصد آن زیبا در دل این صحرا همچو گلها
گوید با تو ساز من
شرح سوز و ساز من
دارم با تو گفتگو
راز من با کسی مگو
* * *
«رضا ناروند» و نغمههای ماندگار او
* * *