بوی جوی مولیان آید همی
گلهای رنگارنگ شماره ۲۵۴
شعر: رودکی / آهنگ: روحالله خالقی
خوانندگان: غلامحسین بنان و مرضیه
بوی جوی مولیان آید همی
یاد یار مهربان آید همی
ریگِ آموی و درشتیهای او
زیر پایم پرنیان آید همی
آب جیحون از نشاط روی دوست
خِنگِ ما را تا میان آید همی
ای بخارا! شاد باش و دیر زی!
میر زی تو، شادمان آید همی
میر ماه است و بُخارا آسمان
ماه سوی آْسمان آید همی
میر سرو است و بُخارا بوستان
سرو سوی بوستان آید همی
* * *
خاطرهنوشتهای از عکاس تصویر مرضیه بر مزار غلامحسین بنان
* * *
سوگلی
کلام: جمشید احمدیفر / خواننده: رامش
بر آهنگ: Windows of the east
در قصر طلا، در میان پریها
سوگلی دلربا منم
میِ طرب از لبم برون ریزد
چون به حرم آید شه پریان
افشان کنم گیسوان با دلربایی
میرقصند ده کنیزان
چون به رقص آیم، دل میربایم
سکههای طلا در رهم ریزد
شاه پریان خیزد از جا
به گل دامن پُر چین من آویزد
* * *
نمونهٔ فارسیشدهٔ ترانههای مشهور
* * *
غروب غمگین
شعر: عبدالله الفت
آهنگ: حسن لشگری
خواننده: پوران
اشکِ مرا به خنده چاره مکُن
این شبِ من تو بیستاره مکُن
در دلِ این شبِ سیاهم دمد ستاره ز اشکِ بیگنهام
بی نگهات سکوتِ سردِ غروبِ عشقی نشسته در نگهام
جز لبِ تو، گل به بهارم نمیخندد
جز تو مَهی بر شبِ تارم نمیخندد
به سینه دلِ من میلرزد ز رنجِ خاموشی
خوشا بر این سوز و سازم در این فراموشی
در دلِ این شبِ سیاهم دمد ستاره ز اشکِ بیگنهام
بی نگهات سکوتِ سردِ غروبِ عشقی نشسته در نگهام
آه، اگر کنار چشمهای بنشینی
به چشمه عکس چهرهی خود بینی
محو نازِ نگاهِِ خود شوی، عاشقِ رویِ ماه خود شوی، دلستان بشوی
چون تو دانی چه میکشم زغم، مهربانی به جای عشوهها مهربان بشوی
اشکِ مرا به خنده چاره مکُن
این شبِ من تو بیستاره مکُن
در دلِ این شبِ سیاهم دمد ستاره ز اشکِ بیگنهام
بی نگهات سکوتِ سردِ غروبِ عشقی نشسته در نگهام
* * *
ناله شبگیر (ای شب)
شعر: اسماعیل نواب صفا
آهنگ: پرویز یاحقی
خواننده: مرضیه
چون زلف نگاری، ای شب!
بس تیره و تاری، ای شب!
پایان تو نداری، ای شب!
ای شب که چو بختم تاری
چون طالعِ او بیداری
مرموزی و پُر اسراری
تا غرق گناهی، ای شب!
این گونه سیاهی، ای شب!
بر نالهی شبگیر من
هر شب تو گَواهی ای شب!
امشب چو کنارش باشم
یارم شد و یارش باشم
مرو، مرو ای شب!
چَشمم به حبیبم باشد
شادی چو نصیبم باشد
مرو، مرو ای شب!
با من دمساز آمد
بازآمد بازآمد
چون صبح روشن
روزم باشد خُرم
رو پنهان کُن ای غم
از کلبهی من
خوشا عاشق شدن، دیوانه گشتن، بیقراری
به دلداری رَسیدن بعد عمری انتظاری
خوشا شب با لب مِیگون یاری، میگساری
خوشا با دلبری، افسونگری، شبزندهداری
* * *
بستر غم (گلهای رنگارنگ ۵۴۵)
شعر: تورج نگهبان
آهنگ: همایون خُرم
خواننده: مهستی
بعد از تو هم در بستر غم میتوان خفت
بعد از تو هم با دل سخنها میتوان گفت
بعد از تو هم این سوز هجران
هر گز نمیآید به پایان
بیتو هم این عشق بیفرجام من
شاید که پا بر جا بماند؛ یا نماند
بیتو هم دریای بیآرام دل
شاید به توفانم کشاند؛ یا براند
من که رسوای دل هستم کی ز غم پروا کُنم
میروم عشق و وفا را بعد از این رسوا کُنم
دل به دریا میزنم تا که دل دریا کنم
دل کی شود آزاد از این غم
فریاد از این دل، داد از این غم
جز غم چه بود این عشق رسوا
شد هستیام بر باد از این غم
بعد از تو هم در بستر غم میتوان خفت
بعد از تو هم با دل سخنها میتوان گفت
بعد از تو هم این سوز هجران
هر گز نمیآید به پایان
من که رسوای دل هستم کی ز غم پروا کُنم
میروم عشق و وفا را بعد از این رسوا کُنم
دل به دریا میزنم تا که دل دریا کنم
♫ LP Cover ♫
* * *
زیر باران
شعر: نظام فاطمی
آهنگ: پرویز مقصدی
خواننده: عارف
ترانه فیلم: قربون هر چی خوشگله
گریه بس کُن! نمیخوام،
زیر بارون بشینم
با سر انگشتای نازت،
ابرای زلفاتو رد کُن
تا که خورشیدو ببینم
سرو شیراز، تویی! تو!
مایهی ناز، تویی! تو!
تو که بهتر از امیدی
تو که خوشتر از نویدی
تو که خوبی، تو که نازی
حیفه که با غصه بسازی
زندگی خواب و خیاله ـ مگه نه؟ ـ
همه چی رو به زواله ـ مگه نه؟ ـ
عمر جاودان محاله ـ مگه نه؟ ـ
زندگی یک نفسه!
غم بیهوده بسه!
تلخی عمرو به شیرینی شادی ببر
شادیها پشت درن، خندهها منتظرن
آخه تاریکی میمیره تا بخنده سحر
♫ LP Cover ♫
* * *
ساربان
شعر: سلطانپور / خواننده: عباس مهرپویا
بر آهنگ ترانه: Zigouala – Stelios Kazadzidis
ساربانا، ساربانا، ساربانا!
کاروان مینوازد تا جرسها را
نالهام میشکافد سنگ صحرا را
ای عابر وادی دیگر، با من بمان تا سحر
ساربانا، ساربانا، ساربانا!
تا سحر دیگر امشب او نمیخواند
بسترم چون صدفها بیگوهر ماند
با آسمان قصه میگویم؛ تا میرود آرزویم
* * *
● ترانهشناسی عباس مهرپویا
● حکایت ترانهی «مرگ قو» به روایت عباس مهرپویا
● حکایت ترانهی «بستر ننگین رقیب» به روایت شهیار قنبری
* * *
نمونهی فارسی شدهی ترانههای مشهور
* * *
طاوس
در کنار گُلبنی خوشرنگ و بو، طاوس زیبا
با پَر صد رنگِ خود مستانه زد چتری فریبا
از غرورش هرچه من گویم یک از صدها نگفتم
نکتهای در وصفِ آن افسونگر رعنا نگفتم
تاج رنگینی به سر داشت
خرمنی گُل جای پَر داشت
در میان سبزه، هر سو
مست و پاورچین گذر داشت
هر زمان بر خود نظر بودش سراپا
نخوتش افزون شد از آن چتر زیبا
بیخبر از کار دنیا
من که خود مفتون هر نقش و جمالم
هر زمان پابند یک خواب و خیالم
خوش بُدم گرم تماشا
چو شد ز شور او فزون غرور او
پای زشتش شد هویدا
هرکسی در این جهان،
باشد اسیر زشت و زیبا
چو غنچه بسته شد
پرش شکسته شد
تا بدید آن زشتی پا
هرکسی در این جهان،
باشد اسیر زشت و زیبا
من همان طاوس مستم
چتر خود نگشاده بستم
یک جهان ذوق و هنر هستم
ولی با صد دریغا
سینهایی بیکینه دارم
روح چون آیینه دارم
گنج شعر و شور و حالم
این همه نقدینه دارم
جلوهی آن مرغ شیدا، گفتهی جانپرور من
پایِ آن طاوسِ زیبا، هستیِ رنجآور من
* * *
«معینی کرمانشاهی»، شاعر ترانههای ماندگار
* * *
عروس گل (با صدای سیما بینا)
شعر: ملکالشعرای بهار
آهنگ: غلامحسین درویشخان
ترانهخوان: مهر آفاقخانم
عروس گُل از باد صبا
شده در چمن چهرهگشا
الا ای صنم بهر خدا
ز پرده تو رُخ بهدر کُن.
دیده کسی هرگز بُوَد پیچه زدن خوی گل؟
پیچه بر افکن تا شود پردهنشین روی گل؟
به سوز دل اهل صفا
به عشق و به مهر و به وفا
ای صنم، ز پیچه زدن حذر کُن.
نهان چرا چهرهی دلجوی تو؟
گشاده بِه روی تو و موی تو
ندیده بُوَد چهر پری
نهفته کُند جلوهگری
تو چون از پری زیباتری
هر آیینه جلوه سر کُن.
دیده کسی هرگز بُوَد حور و پری در حجاب؟
دیده کسی هرگز بُوَد شمس و قمر با نقاب؟
به سوز دل اهل صفا
به عشق و به مهر و به وفا
ای صنم، ز پیچه زدن حذر کُن.
* * *
آسمان آبی
کلام: پرویز وکیلی / خواننده: ویگن
بر آهنگ ترانه: I found my love in Portofino
بعد از او دیگر نمیخواهم
آفتاب و آسمان را
بعد از او دیگر نمیخواهم
چلچراغ کهکشان را
من دیگر بی او نمیجویم
در چمنها لالهها را
دیدهام دیگر نمیجوید
چهرههای آشنا را
بعد از او هرگز نمیآید
خنده بر روی لبانم
میگریزم از بر یاران
تا مگر تنها بمانم
دیگر ای آسمان آبی
خستهام زین جستجوها
یاد من کن هر کجا دیدی
آن عروس آرزو را
● در باره اصل این ترانه، ترجمهی شعر آن و چند نمونهی بازخوانیشده.
* * *
نمونهٔ فارسیشدهٔ ترانههای مشهور
* * *