عطاالله خرم در مقام آهنگساز با بسیاری از ترانهسرایان دوران خود همکاری داشت و خوانندگان مشهوری کارهای او را اجرا کردهاند. در آن سالها اما ترانههایی که او بر سرودههای پرویز وکیلی و صدای ویگن ساخت از محبوبترین و در سالهای بعد مشهورترین آثار او به حساب میآیند.
و اما آگاهی از داستانِ پیدایش یا ماجرایی که باعث سرایش و شکل گرفتن ترانهای شده است هم جذابیت و لطف خودش را دارد.
ادامه خواندن از کلاغهای «عطاالله خُرم» تا کبوترهای «پرویز وکیلی»
ترانهی I found my love in Portofino [من عشقم را در پورتوفینو یافتم] گرچه عنوانی انگلیسی دارد، ولی ترانهسرایش «لئو کیوسو» ایتالیایی است. یکی از چهل ترانهای که او به اتفاق دوست آهنگسازش «فردیناندو بوسکالیونه» ساخت و بعد از «ویتتوریو پالترینیهری» بسیاری از خوانندگان دیگر آن را بازخوانی کردند. از «دالیدا» که زمانی ملکه زیبایی کشور مصر بود و ملیتی فرانسوی داشت، تا گلشیفته فراهانی از ایران خودمان
اما این هم راست است که ترانههای ماندگاری هم هست که داستان چگونگی ساخته شدن آن را که میخوانیم گرچه باور کردنی نیست، ولی حقیقت دارد. ترانهٔ همیشه ماندگار «بُردی از یادم» با صدای «دلکش» یکی از آن معدود ترانههاست. حکایت آن روز سهشنبه از زمستان آنسال و قضایای کلهپاچه و خواب بعدازظهر و چای بعد از آن را به روایت «پرویز خطیبی» [ترانهسرا] بخوانید.
به بهانه سالگشت خاموشی صدای خاطرهانگیز «ویگن» تا فراموشمان نشود.
«از یاد رفته»
پس از این من و خاموشی
که خوشم به فراموشی
نه ترانهٔ غم خوانم
نه نوای نشاط آور
نه به گریه سپارم دل
نه به خندهٔ جانپرور
نه باورم شود از کس، حدیث مهربانی
نه جویم از وفا دیگر در این جهان نشانی
خو کنم دیگر با خموشیها
تا رود از یاد افسانهٔ من
کز برم رفت آن جانانهٔ من
* * *
شکوفه میرقصد از باد بهاری
شکوفه میرقصد از باد بهاری
شده سر تا سرِ دشت سبز و گُلناری
شکوفههای بیقرار، روزِ آفتابی
به صبا بوسه دهند با لبِ سُرخابی
ای شکوفه خندهی تو جلوهها دارد
آن روی زیبا نظری سوی ما دارد
دلداده بُلبُل دارد سخنها
آراید از ساز و سخن بزم چمنها
پروانه در بزم طرب آمده تنها
بادِ بهاری با بیقراری
شکوفه پَرپَر کُند و لاله پریشان
به هر طرف دستِ صبا گشته گُل افشان
شکوفه میرقصد از باد بهاری
شده سر تا سرِ دشت سبز و گُلناری
عطر جانپرور گُل میبرد هوشم
نغمهی مُرغِ چمن کرده خاموشم
ای شکوفه خندهی تو جلوهها دارد
آن روی زیبا نظری سوی ما دارد
* * *
چهارم آبانماه امسال مصادف بود با سالگرد درگذشت «ویگن». یادم آمد عصر آنروز را در آن سالهای دور، که به آنی در محلۀ ارمنینشین خیابان «نادر شاه»، صدا به صدا پیچید که: «ویگن آمده عکاسی، عکس بندازه».
آسمان آبی
کلام: پرویز وکیلی / خواننده: ویگن
بر آهنگ ترانه: I found my love in Portofino
بعد از او دیگر نمیخواهم
آفتاب و آسمان را
بعد از او دیگر نمیخواهم
چلچراغ کهکشان را
من دیگر بی او نمیجویم
در چمنها لالهها را
دیدهام دیگر نمیجوید
چهرههای آشنا را
بعد از او هرگز نمیآید
خنده بر روی لبانم
میگریزم از بر یاران
تا مگر تنها بمانم
دیگر ای آسمان آبی
خستهام زین جستجوها
یاد من کن هر کجا دیدی
آن عروس آرزو را
● در باره اصل این ترانه، ترجمهی شعر آن و چند نمونهی بازخوانیشده.
* * *
نمونهٔ فارسیشدهٔ ترانههای مشهور
* * *
تنهای تنها (سوگند)
شعر: تورج نگهبان
آهنگ: بابک افشار
تنظیمکننده: واروژان
خواننده: ویگن
انتشار: ۱۳۴۷
بر تو و آن خاطرِ آسوده سوگند
بر تو ای چشم گنهآلوده سوگند
بر آن لبخندِ جادویی، بر آن سیمای روشن
کز چشمانِ تو افتاده آتش بر هستیِ من
عمری هر شب در رهگذارت
ماندم چشمانتظارت
شاید یک شب بیایی
دردا تنهای تنها
بگذشته بیتو شبها
در حسرت و جدایی
عاشقی گُمکرده ره، بی آشیانم
مانده بر جا آتشی از کاروانم
زین پس محزون و خاموشم
عشقت خاکسترم کرد
در دستِ بادِ پاییزی
نشکفته، پَرپَرم کرد
عمری هر شب در رهگذارت
ماندم چشمانتظارت
شاید یک شب بیایی
دردا تنهای تنها
بگذشته بیتو شبها
در حسرت و جدایی
زین پس محزون و خاموشم
عشقت خاکسترم کرد
در دستِ بادِ پاییزی
نشکفته، پَرپَرم کرد
● این ترانه، نخستینبار در سال ۱۳۴۵ برای صدای عارف ساخته شد و بهصورت تمرینی توسط او ضبط گردید اما شورای شعر و ترانهی رادیو با انتشار آن مخالفت کرد. بنابراین ترانهای دیگر سرودهی کریم فکور و با نام «فردای بهتر» جایگزین این ترانه و توسط عارف اجرا و منتشر شد. (توضیح برگرفته از: «کانال تلگرامی ترانهشناسی ویگن»)
* * *
لالایی
شعر: کارو
آهنگ: ویگن
خواننده: ویگن
لالا، لالا، لالایی
لالا، لالا، لالایی
ببار ای نمنمِ باران،
زمینِ خُشک را تَر کُن
سرودِ زندگی سَر کُن
دلم تنگه، دلم تنگه
سرودِ زندگی سَر کُن
دلم تنگه، دلم تنگه
بخواب!
بخواب ای دخترِ نازم
به روی سینهی بازم
که همچونِ سینهی سازم
همهش سنگه، همش سنگه
که همچونِ سینهی سازم
همهش سنگه، همش سنگه
لالا، لالا، لالایی
لالا، لالا، لالایی
لالایی کُن مُرغکِ من، دنیا فسانه است
هر نالهی شبگیر این گیتارِ محزون
اشکِ هزاران مُرغکِ بیآشیانه است
لالا، لالا، لالایی
لالا، لالا، لالایی
♫ LP Cover ♫
* * *
«لالایی» در ترانههای ایرانی (مجموعه ترانهها)
* * *