دل تنگم بناله
ترانهسرا: مهدی پرنگ
آهنگساز و نوازنده پیانو: پرویز مقصدی
نوازنده فلوت: مرتضی کفایی
خواننده: گوگوش
انتشار: ۱۳۴۹
بگردم دور شهر، آیَم به کویَت
زنَم چنگی به چنگِ تار مویَت
ز تار موی تو چنگی بسازم
ببارم اشک و آهنگی بسازم
بنالم همچو نِی، نِی کاش نباشه!
یه آهنگی بسازم، تاش نباشه!
بخونم من به آهنگ دل خویش
دل پیر و جوون را من کنم ریش
چنان گریَم که سنگ از غم بناله
به آهنگِ دل تنگم بناله!
● ورژن سوم این ترانه به همراهی فلوت و پیانو: این نسخه در اوایل دههی پنجاه بر روی نخستین شمارهی صفحه LP «گوگوش و بهترین ترانههایش» (۳۳ دور) از کمپانی »آهنگ روز» بازنشر شده است.
♫ LP Cover ♫
* * *
کیه، کیه
شعر: اردلان سرفراز
آهنگ: حسن شماعیزاده
تنظیم: آندرانیک آساطوریان
خواننده: گوگوش
پُشتِ دیوارِ دلم
یه صدای پا میاد
یه صدای آشنا
از تو کوچهها میاد
یه صدای پا میاد
یه صدای پا میاد
نفسم راهشو گُم کرده تو سینه
چشمِ من یه سایه رو دیوار میبینه
صدایِ تیکتیکِ قلبم نمیذاره
صدای پاهاش توی گوشام بشینه
اونجا کیه کیه!؟
پُشتِ دیوار کیه!؟
سایهشو من میبینم.
شاید خواب میبینم
برگشته پیشِ من
اُمیدِ آخرینم
اگه اون که گمشده،
یه روزی پیدا بشه
قفلِ زندونِ دلم
با کلیدش وا بشه
همه خوبیها رو همراش میاره
دستِ خوبشو تو دستام میذاره
اگه اونکه گمشده یه روزی پیدا بشه
قفل زندون دلم با کلیدش وا بشه
همه خوبیارو همراش بیاره
دست خوبشو تو دستام بذاره
نوشهر، ۷۲
با [حسن] شماعیزاده، قدمزنان در ساحلِ دریای خزر این ترانه را ساختم. شماعیزاده ملودی را زمزمه میکرد و من بر آن کلام گذاشته و به او جواب میدادم.
[از ریشه تا همیشه، گزینهی سیسال ترانههای اردلان سرفراز، نشر البرز (آلمان)، چاپ اول ۱۳۸۰، صفحهی ۴۶ و ۴۷]
♫ LP Cover ♫
* * *
کویر
ترانهسرا: اردلان سرفراز
آهنگساز : حسن شماعیزاده
تنظیمکننده: واروژان
خواننده: گوگوش
ضبط: زمستان ۱۳۵۲
از فیلم “خوشگلا عوضی گرفتین” | تابستان ۱۳۵۳
[به دکتر منوچهر سرفراز]
من کویرم ای خدا! با حسرت یه قطره آب
یه عمره که دریا رو از دور میبینم تو سراب
بهار برام یه اسمه، یه اسم کهنه تو کتاب
حرف من با آسمون، چرا میمونه بیجواب؟!
خدایا، خدایا!
کویرم، کویرم!
بگو ابر بباره!
میخوام جون بگیرم!
اگه بارون بباره، اگه بارون بباره
آرومآروم و نمنم رو لب خشکِ تشنهم
گیسوی سبز جنگل، تنمو میپوشونه
پرنده رو درختام میسازه آشیونه
خدایا، خدایا!
خدایا، خدایا!
شهرنشین شده بودم اما هنوز کولهبارم پر از ترانههای روستایی بود و هنوز کویری میخواندم.
نکتهای که در مورد تنظیم این آهنگ باید یادآور شوم این است که شادروان واروژان نهتنها از دانش جهانی خود در تنظیم این آهنگ استفاده کرد، بلکه با توجه به حال و هوا و همراهی ارکستر یاری جست و هوشیارانه فریادهای شاعر گمشده در کویر عطش را به دست نُتهای موسیقی سپرد و برای چندمینبار موسیقی پاپ متعهد و مولف را به درخشانترین گونه، معنی و مفهوم بخشید
♫ LP Cover ♫
* * *
دیگه اشکم واسه من ناز میکنه
شعر: شهیار قنبری
آهنگ: اسفندیار منفردزاده
خواننده: گوگوش
کاشکی تاریکی میرفت، فردا میشد
صبح میشد، چشمون تو پیدا میشد
لبهای ناز تو با قصهی عشق
مث گلهای بهاری وا میشد
تا دلم شکوه رو آغاز میکنه
دیگه اشکم واسه من ناز میکنه
یادته قول دادی پیشم بمونی
قصهی عشق، زیر گوشم میخونی
نمیدونست دل وا موندهی من
که تو رسم بیوفایی میدونی
تا دلم شکوه رو آغاز میکنه
دیگه اشکم واسه من ناز میکنه
هنوز از عشق تو لبریزه تنم
عاشق چشمون ناز تو منم
نمیدونم چرا من هم مث تو
نمیتونم زیر قولم بزنم؟
تا دلم شکوه رو آغاز میکنه
دیگه اشکم واسه من ناز میکنه
♫ LP Cover ♫
* * *
جاده
شعر: اردلان سرفراز
آهنگ: حسن شماعیزاده
تنظیم: واروژان
خواننده: گوگوش
خدا گریهی مسافرو ندید
دل نَبست به هیچکسو دل نبُرید
آدمو برای دوری از دیار
جاده رو برای غربت آفرید
جاده اسم منو فریاد میزنه
میگه امروز روز دل بُریدنه
کولهباری که پُر از خاطرههاس
روی شونههای لرزونِ منه
از تمومِ آدمای خوب و بد
از تمومِ قصههای خوب و بد
چی برام مونده به جز یه خاطره
نقشِ گُنگی تو غبارِ پنجره
جاده آغوششو وا کرده برام
منتظر مونده که من باهاش بیام
قصهی تلخ خداحافظی رو
میخونم با اینکه بسته هست لبام
پشت سر گذاشتن خاطرهها
همهی عشقها و دلبستگیها
خیلی سخته ولی چاره ندارم
جاده . . .
فریاد میزنه . . .
بیا . . . .
تهران، ۷۱
شعر «جاده» که تقریباً آغاز جادهی ترانههایم بود، تمثیل عینی و ملموس سفری بود که با ذره ذرهی جانم، لحظه به لحظه تجربهاش کردم؛ و به راستی هم در سفر (طول جادهی شیراز به تهران) خلق شد؛ که غروبِ دلگیرِ سفر، بغضِ سنگین دلکندنِ ابدی مرا از پدرم شکست (پدرم که با رفتنش تمامِ ناتمام مرا بههمراه خویش بُرد و از آن پس ترانههایم، آینهی مُکررِ تکرارِ غمهای او شد) و بارانِ بیاختیارِ ترانهی «جاده» بر طومارِ جادهی دربدریهایم باریدن گرفت.
سال ۱۳۵۱ بود که سیاهپوش و سوگوارِ پدر تن به سفر دادم. من خود نمیرفتم، که جاده مرا میبُرد. جاده مرا بیترحم و تردید با کولباری از خاطرهها که تنها سهم و تنها رهتوشهی من از دیار عطشزدهام بود؛ دیاری که نه تنها زمینش از قهر آسمان میسوخت که گویی خشکسالی در آنجا به معنای اعم آن، چشمههای عاطفه را در عمقِ خاک خشکانده، و مزرعههای رفاقت را از ریشه سوزانده بود.
از سرزمین سوختهام، از مزرعهی خاکستر شدهام،از قحطسالِ عشق با داغِ رُستمِ تمامِ قصههای کودکی خویش، میآمدم که باز نگردم، جاده مرا به مسلخِ من میبُرد.
اتوبوس راه ناهموار و پُر پیچ و خم، غروبِ غمگینِ جنوب را بهسوی ظلمتِ پایتخت درمینوردید و من مینوشتم. «جاده» را مینوشتم که ادامهی مرثیههای دیگرم در سوگِ رُستمِ قصههایم بود. که پیش از آن در همان تابستانِ داغِ داغداری در زادگاهم داراب آن دو مرثیه «چشم من»، «دستای تو» به یادِ یارِ همیشه همسفرم، پدرم، با هقهقِ گریههای سوگواری جاری شده، و همانگونه بر کاغذ آمده بودند.
[از ریشه تا همیشه، گزینهی سیسال ترانههای اردلان سرفراز، نشر البرز (آلمان)، چاپ اول ۱۳۸۰، صفحهی ۱۲ تا ۱۴]
♫ LP Cover ♫
* * *
خزان آرزوها (اجرای فهمیه)
ترانهسرا: اسماعیل نوابصفا
آهنگساز: انوشیروان روحانی
خواننده: گوگوش
انتشار: پاییز ۱۳۴۶
از چشم هستی دور افتادهام
از شور مستی دور افتادهام
در تاریکیها پنهان ماندهام
در راه جانان، جان افشاندهام
ز حال من مپُرس
ز درد من مگو
خزان شده بهار آرزو!
پُرسی چشم من شد تاریک از چه رو؟!
با خورشید روشن دارم گفتگو!
در آن چشمه بینم نقش آرزو
در دل سپردم، عمری یاد او!
ز حال من مپُرس
ز درد من مگو
خزان شده بهار آرزو!
● این ترانه نخستینبار در فیلم “خداحافظ تهران” (۱۳۴۵) با صدای «فهیمه کزازی» که در آن سالها شاگرد انوشیروان روحانی بود، بعنوان موسیقی متن فیلم، ضبط و پخش گردید. بعدها با صدای خوانندگانی چون گوگوش، ویگن هم بازخوانی شد. همچنین بر روی این ملودی، ترانهای دیگر با نام «عشق مقدس» با صدای بانو “پوران” اجرا شده است. [در اینجا بشنوید.]
* * *
دیگه گریه دلو وا نمیکنه
ترانهسرا: ایرج جنتیعطائی
آهنگساز: بابک افشار
تنظیمکننده: واروژان
خواننده: گوگوش
ضبط: پاییز ۱۳۵۰
انتشار صفحه: پاییز ۱۳۵۲
زندگی با آدماش برای من یه قصّه بود
توی این قصّه، کسی با کسی آشنا نبود
همه خنجر توی دست و خنده روی لبشون
توی شب، صدایی جز گریهی بیصدا نبود
نمیخوام مثل همه گریه کنم
دیگه گریه دلو وا نمیکنه!
قصّههای پشت این پنجرهها
غمو از دلم جدا نمیکنه!
قصّهی ماتم من
هر چی که بود، هر چی که هست
قصّهی ماتم قلب خستهی یه آدمه!
وقت خوابه
دیگه دیره، نمیخوام قصّه بگم!
از غم و غصّه برات هرچی بگم، بازم کمه!
نمیخوام مثل همه گریه کنم
دیگه گریه دلو وا نمیکنه!
قصّههای پشت این پنجرهها
غمو از دلم جدا نمیکنه!
♫ LP Cover ♫
* * *
شب شیشهای
شعر: ایرج جنتیعطایی
آهنگ: واروژان
خواننده: گوگوش
ترانه فیلم: ممل آمریکایی
ما به هم محتاجیم
مثل دیوونه به خواب
مثل گندم به زمین
مثل شورهزار به آب
ما به هم محتاجیم
ما به هم محتاجیم
مثل ما به آدما
مثل یه ماهی به آب
مثل آدم به هوا
ما به هم محتاجیم
دستامون از هم اگه دور بمونه
شب شیشهای دیگه نمیشکنه
از تو این شیشهای همیشگی
خورشید مقوایی سر میزنه
به عزای دوری دستای ما
کوچهها، ساکت و بیصدا میشن
بوی رخوت همهجا رو میگیره
همهی درها، به غربت وا میشن
جاده هامون که به خورشید میرسن
مثل تاریکی، بیانتها میشن
ما به هم محتاجیم
♫ LP Cover ♫
* * *
خدایا (تنها)
ترانهسرا: نظام فاطمی
آهنگساز: عطاالله خرم
خواننده: گوگوش
ترانه فیلم: احساس داغ
ضبط: ۱۳۴۸ / پخش: بهار ۱۳۵۰
خداوندا، خداوندا، خدایا!
ندارم دیگر امیدی به فردا!
آخر چرا در این دنیا
افسردهدل، ماندم تنها
خدایا!
من آن دریای غمگینم
زمانه کرده نفرینم
به دست خود زدم آتش به جانم!
خدایا تا به کِی غمگین بمانم؟!
غمی سنگین به دل دارم خدایا!
به روی خود نمیآرم خدایا!
چه عاشق سبُکسری
سپارمش به دیگری
یا رب! یا رب!
نه همدمی که راز دل به او بگویم
نه قاصدی که تا نشان از او بجویَم
یا رب دیگر تا کِی جدایی؟!
یا رب بر من بنما خدایی!
خداوندا!
خداوندا!
به چهرهام نشسته گَرد حسرت
افق چو من، گرفته رنگ مِحنت
غمی سنگین به دل دارم خدایا!
به روی خود نمیآرم خدایا!
♫ LP Cover ♫
* * *
دیگه گل وا نمیشه
ترانهسرا: مهدی پرنگ
آهنگساز: پرویز مقصدی
خواننده: گوگوش
انتشار: پاییز ۱۳۴۹
میدونم که عاقبت
دل من تنها میشه
اشک من، دونهدونه
جمع میشه، دریا میشه
غم دنیا تو دلم زد جوونه
از چشام اشک میریزه دونهدونه
دیگه لبهام به خنده وا نمیشه!
دیگه گُل رو شاخهها وا نمیشه!
میخوام نزدیک سحر سینمو پاره کنم
دلمو در بیارم، غمشو چاره کنم
میدونم این دل من دوباره تنها میشه!
تا که اشکم نریزه، این دلم وا نمیشه!
♫ LP Cover ♫
* * *