پشیمونی
شعر: امان منطقی
آهنگ: انوشیروان روحانی
خواننده: عارف
ترانه فیلم: آبنبات چوبی | ۱۳۵۱
خداوندا چرا دنیا خرابه
همش جنگه ، همش رنگ سرابه
چرا اون آرزوهای طلایی
همش خوابه ، همش نقش بر آبه
پدرهامون که تو تنهایی مردن
ز دور زندگی خیری نبردن
اونا که آدما رو می شناختن
چرا ما رو به این دنیا آوردن
به هرجا بنگری ، باغ و در و دشت
نمی بینی به جز چهار و شش و هشت
همه مردم سراشون تو حسابه
فقط حرفای خوب توی کتابه
خداوندا دلم خونه ، دلم خون
پریشونم ، پریشونم ، پریشون
از این عمری که طی کردم به تلخی
پشیمونم ، پشیمونم ، پشیمون
حالا که شد دل از غم پاره پاره
پشیمونی دیگه فایده نداره
دلم می خواست که پونزده ساله بودم
میکردم زندگی از سر دوباره
♫ LP Cover ♫
* * *
صیاد
شعر: پرویز وکیلی
آهنگ: مارال
تنظیم آهنگ: پرویز مقصدی
خواننده: ویگن
ترانه فیلم: عروس دریا (۱۳۴۴)
زیر پاروی ما دریاچهها رام ماست
اون که توخالیه قلب بیآروم ماست!
بخت بیدار ما در دل خوابه
آرزوهای ما دست امواج آبه!
تو دونی و خدا درد دلم، دریا!
آسمون میکنه صید دلم، دریا!
ما که با زُلف تو دست به گریبونیم
توی امواج تو دائم پریشونیم
رحمی آخر بکُن به جون صیادا
سال به سال قربونی، بسه دیگه دریا!
● متن و ترانه برگرفته از: («کانال تلگرامی ترانهشناسی ویگن»)
* * *
خداحافظ
شعر: بیژن ترقی
آهنگ: سیامک یاسمی
خواننده: پوران شاپوری
ترانه فیلم: شمسی پهلوون
هوار هوار
شعر: جهانبخش پازوکی
آهنگ: جهانبخش پازوکی
خواننده: پوران
ترانه فیلم: شیر تو شیر
♫ LP Cover ♫
* * *
ترانهشناسی جهانبخش پازوکی (پوران)
* * *
خندهٔ گل
شعر: بیژن ترقی
خواننده: پوران
ترانه فیلم: شمسی پهلوون
کولی (دختر کولی) [+]
شعر: محمدعلی شیرازی
آهنگ: انوشیروان روحانی
خواننده: عهدیه
ترانه فیلم: روسپی [+]
♫ LP Cover ♫
* * *
قصه دلها (بی تو هرگز) [+]
شعر: محمدعلی شیرازی
آهنگ: انوشیروان روحانی
خواننده: عهدیه
ترانه فیلم: روسپی [+]
هرگز، هرگز، هرگز بیتو نمیخندم
بیتو بر دل عشقی هرگز نمیبندم
خدا، خدا، خدایا
اگر به کام من جهان نگردانی، جهان بسوزانم
اگر خدا، خدایا مرا بگریانی، من آسمانت را به غم بگریانم
منم که در دل ز نامرادی فسانهها دارم
منم که چون گل شکفته بر لب ترانهها دارم
هرگز، هرگز، هرگز بیتو نمیخندم
بیتو بر دل عشقی هرگز نمیبندم
تو بیا فروغ آرزوها، که رنج جستجو را پایان تویی
تو بیا که بیتو آه سردم، که بیتو موج دردم، درمان تویی
منم که در دل ز نامرادی فسانهها دارم
منم که چون گل شکفته بر لب ترانهها دارم
هرگز، هرگز، هرگز بیتو نمیخندم
بیتو بر دل عشقی هرگز نمیبندم
♫ LP Cover ♫
* * *
مست مستم کُن
کلام: شهیار قنبری / خواننده: گوگوش
بر آهنگ: Lata Mangeshkar / Chhod Mera Haath Mujhe Peene De
ترانهسرا: شهیار قنبری
آهنگساز: Laxmikant-Pyarelal
خواننده: گوگوش
ترانه فیلم همای سعادت
تا سحر با مِی مست مستم کُن که دلم تنگه!
بی مِی و مستی، دنیا بیرنگه
مست مستم کُن، که دلم تنگه!
جا گرفته غم، توی سینه
بیزارم از دنیا که چه ننگینه
لحظهی مستی، خوب و شیرینه!
امشب با این جام شراب
میبَرم از خاطر، اینهمه عذاب
نمیکِشم عذاب و رنج دیگه شب در خواب!
صبح که بیدار شم، دیگه باز رسوام
میمیره رویا، میبینم تنهام!
من تشنهلب، تو بیقرار
منم جامی شکسته دست روزگار
غم یه کوهه سرنوشتم غم و اندوهه!
بیا که مِی بنوشیم، آخه دلگیرم
من بی مستی، دیگه میمیرم!
دنیا پُر از بیرنگیها
مینوشم تا بشم از درد و غم، جدا
مُرده صدا
مُرده صدا در منِ تنها!
تا سحر از مِی، منو دریا کُن!
قفل تنهایی از دلم وا کُن!
جا گرفته غم، توی سینه
بیزارم از دنیا که چه ننگینه
این سرمستی، خوب و شیرینه!
● در سال ۱۳۴۹ پروژهی نخستین فیلم مشترک سینمای ایران و هندوستان به نویسندگی «سعید مطلبی»، کارگردانی »تاپی چاناکیا»، تهیهکنندگی »عباس شباویز» و با حضور «محمدعلی فردین» کلید خورد. این فیلم که در سینمای هند با نام Subah-O-Shaam اکران شده بود، در ایران با نام «همای سعادت» روی پردهی سینما رفت.
طبق رسوم آن سالها که در زمان دوبله، ترانهها را نیز با شعری فارسی و خوانندهای ایرانی جایگزین میکردند، به دعوت و انتخاب مرحوم فردین اجرای ۳ ترانه از این فیلم به «گوگوش» که پیشینهی حرفهای در اجرای ترانههایی در سبک و سیاق هندی داشت، واگذار شد. ملودی این اثر برگرفته از ترانهی Chhod Mera Haath Mujhe Peene De میباشد که با صدای Lata Mangeshkar در این فیلم اجرا شده است. (برگرفته از: کانال تلگرامی ترانهشناسی گوگوش)
* * *
♫ LP Cover ♫
* * *
نمونهی فارسی شدهی ترانههای مشهور
* * *
جمعه
شعر: شهیار قنبری
آهنگ: اسفندیار منفردزاده
خواننده: فرهاد مهراد
ترانه فیلم: خداحافظ رفیق
توی قابِ خیسِ این پنجرهها
عکسی از جمعهی غمگین میبینم،
چه سیاهه به تنش رختِ عزا
تو چشاش ابرای سنگین میبینم
داره از ابر سیا، خون میچکه
جمعهها خون جای بارون میچکه
نفسام در نمیآد
جمعهها سر نمیآد
کاش میبستم چشامو
این ازم بر نمیآد
داره از ابر سیا، خون میچکه
جمعهها خون جای بارون میچکه
عمر جمعه به هزار سال میرسه
جمعهها غم دیگه بیداد میکُنه
آدم از دست خودش خسته میشه
با لبای بسته فریاد میکُنه
داره از ابر سیا، خون میچکه
جمعهها خون جای بارون میچکه
جمعه وقت رفتنه
موسمِ دلکندنه
خنجر از پشت میزنه
اون که همراه منه
داره از ابر سیا، خون میچکه
جمعهها خون جای بارون میچکه
تهران، ۱۳۵۰
در یک عصر جمعه، ترانۀ جمعه را در خانۀ اسفندیار نوشتم. روبروی سازمان سینما پیام. بلوار الیزابت دوم. ترانه را به امیر نادری و فیلم خداحافظ رفیقاش، دوستانه پیشکش کردیم. روی جلد صفحۀ چهل و پنج دور، سه تصویر سپید و سیاه از جوانیی ما. پشت جلد. دستانی چروکیده. پیر. سیاه. گرسنه. پای این تصویر نوشتم:
ـ نازنین، هدیهیی به تو که هر روزت، جمعه است. ترانۀ آمنه، با صدای آغاسی، همزمان منتشر شد.
میگفتند: جمعه بیش از آمنه گل کرده است!
جمعه، پیروزی ترانۀ نوین بود.
[دریا در من، گزینۀ ترانههای شهیار قنبری، نشر نکیسا (آمریکا)، چاپ اول ۱۹۹۵، صفحه ۵۶ و ۵۷]
♫ LP Cover ♫
* * *
از «جمعه» تا «جمعه» تاریخچهٔ ترانهٔ «جمعه»
* * *
یادمان هفتاد سالگی «اسفندیار منفردزاده»
* * *
یادنامهی «فرهاد مهراد» در این سایت
* * *
