کنیز
شعر: هوشنگ شهابی
آهنگ« کیومرث سلیمپور
خواننده: گیتی پاشایی
اجرا: ۱۳۵۲
آهای! قبای آبی به برت
کلاه چاکدار به سرت
اون چشمای پُر از غرورت
منو کُشته، میدونی؟
نه والله، نه بالله
شلاق اسب طاغی تو دستای تو چرخون
به یک اشاره کردی خونهٔ دل رو ویرون
شوم من فدای بند تفنگِ دوشِت
صدام کًن که گردم کنیز حلقه گوشِت
اون چشمای پًر از غرورت
منو کُشت، میدونی؟
نه والله، نه بالله
آهای! تپانچهٔ پَر کمرت
اون یال اسبِ کهرت
اون خنجر نقره نشونت
منو کُشته، میدونی؟
نه والله، نه بالله
سُم میکوبه چو اسبت، دلم برات میلرزه
میگن: «نرو جلوتر، یکهسوار مرزه!»
شوم من فدای بند تفنگِ دوشِت
صدام کًن که گردم کنیز حلقه گوشِت
اون چشمای پًر از غرورت
منو کُشت، میدونی؟
نه والله، نه بالله
♫ LP Cover ♫
* * *
سبزه و سفید
(هر چی بگی میارزه)
ترانهسرا: کیکاووس خاکپور
آهنگساز: سلیمان اکبری
خواننده: گوگوش
ضبط: اوایل زمستان ۱۳۴۹
انتشار صفحه: ۱۳۵۰
سفید، سفید، صد تومن
سرخ و سفید، سیصد تومن
حالا که رسید به سبزه
هر چی بگی میارزه!
سفیده بینمکه، کی میگه، کی میگه؟!
سرخ و سفید بدکه، کی میگه، کی میگه؟!
سبزهه بانمکه به خدا، به خدا!
یه پارچهی نمکه به خدا، به خدا!
قد، قد، قد، قدش بالابلنده
ایوُلله، موهاش مثل کمنده!
چش، چش، چش، چشاش سیاه و خوشگل
از ما نیست خدا این آب و این گِل!
سفید، سفید، صد تومن
سرخ و سفید، سیصد تومن
حالا که رسید به سبزه
هرچی بگی میارزه!
نمک، نمک، نمکه به خدا، به خدا!
هیکل سبزه تکه به خدا، به خدا!
به من میگن همهجا سراپا نمکی!
خوشگل بیکلکی به خدا، به خدا!
دل، دل، دل، هر دل پسندی داره
رنگ و رو، خدا فرقی نداره!
♫ LP Cover ♫
* * *
سرو و بید
شعر: معینی کرمانشاهی
آهنگ: پرویز یاحقی
خواننده: مرضیه
سروی و بیدی، بر لب جویی، گرم سخن بودند
بی خبر از خود، هر چه تو گویی، چون دل من بودند
سروِ خود آرا، مست و طربزا، بر سر ناز آمد
بیدِ کُهن را، دید و بگفتا: «کز تو چه باز آمد!؟
من که تو بینی، سرکِش و سبزم
شاهدِ گلشنِ ایجادم
مستِ غرورم و آزادم من.
کرده به قامت، شور قیامت
پیکر خُرم و آزادم
غرق سُرورم و دلشادم من.
آسیبِ خزان هرگز کِی برگ و بَرَم ریزد
گر برف زمستانها یکجا به سَرَم ریزد.»
چون پیری که دهد پندی، به سخن بید آمد:
«منِ آشفتهسر، ای جوان، جهاندیدهام
ز من بِشنو که دلسردی خزان دیدهام
ز گشت زمان چه دانی؟
تو را هرگز کسی سایهای نبیند به بَر
که بُگذارد خَسی یا گُلی در آن سایه، سر
چه حاصل ز سرگرانی؟
اگر افتادهحالم
وگر بشکستهبالم
همین بس مرا
که هر کس مرا
بخواند به سایِبانی
* * *
خونهخرابت میکنه عاشقی
آهنگساز: پرویز یاحقی
ترانهسرا: بیژن ترقی
خواننده: حمیرا
انتشار ترانه: پاییز سال ۱۳۵۰
ای دلِ دیوونه نگفتم که عشق
از همهجا بیخبرت میکنه
گفته بودم طفلکِ بیدست و پا
عشق و جنون دَر به دَرت میکنه
گفته بودم وقتی که عاشق بشی
آتشِ غم شعلهورت میکنه
گفته بودم طفلکِ بیدست و پا
عشق و جنون دَر به دَرت میکنه
نگفتم ای بیخبر از درد و غم
خونه خرابت میکنه عاشقی
نگفتم ای چشمایِ گریون به تو
نقشِ بر آبت میکنه عاشقی
من که گفتم تو زِ غم خراب و ویرونه میشی
من که گفتم به خدا زِ غصه دیوونه میشی
چشات میشه یه چشمهی خون
خونت میشه خراب و ویرون
به گریه پایانِ کار گفتم، گفتم، گفتم
حدیثِ شبهای تار گفتم، گفتم، گفتم
وفا ندیدی و باز رفتی، رفتی، رفتی
بلا کشیدی و باز رفتی، رفتی، رفتی
♫ LP Cover ♫
* * *
مثلث هُنری: پرویز یاحقی، بیژن ترقی و حمیرا
کیه، کیه در میزنه!؟ (گلهای رنگارنگ ۳۲۷)
شعر و ملودی: علیاکبر شیدا
تنظیم آهنگ: جواد معروفی
خواننده: پوران
عقربِ زلف کجت با قمر قرینه
تا قمر در عقربه کار ما چنینه
کیه کیه در میزنه من دلم میلرزه
در و با لنگر میزنه من دلم میلرزه
ای پری بیا در کنار ما جانِ خسته را مرنجان
از بَرم مرو، خصمِ جان مشو، تا فدای تو کُنم جان
نرگسِ مستِ تو و بختِ من خرابه
بختِ من از تو و چشمِ تو از شرابه
کیه کیه در میزنه من دلم میلرزه
در و با لنگر میزنه من دلم میلرزه
* * *
دیباچه
شعر: نواب صفا
آهنگ: انوشیروان روحانی
خواننده: مرضیه
نفسی ای سرو چمن
بنِشین با من به سخن
دمی بخوان به دیباجهی دل
ورق غمنامهی من
بُوَد این دل، شیشهی جان
مشِکن آن را مشِکن
شده یادت همدم من
نه کسی دارد غم من
نه کسی ره جز تو بَرَد
به خدا در عالم من
(یکدم گَمان مَبر ز خیال تو غافلم
بِنشَستَم ار خموش، خدا داند و دلم)
تو مشو روز، ای شبِ من
چو نَهد لب بر لبِ من
تو مگیر ای بادِ سَحر
خبر از تاب و تبِ من
* * *
دیگر هرگز
شعر: کریم فکور
آهنگ: خارجی
خواننده: گیتی پاشایی
اجرا: ۱۳۴۹
دیگر مرا هرگز نخواهی دید
ای فتنهگر رفتی ز یادم
دیگر مرا هرگز نخواهی دید
بُردم تو را از یاد و شادم
از دل روَد آن که از دیده روَد
یاد تو هم از دل رنجیده روَد
حیف از آن روزگاری که در پای تو سر کردم
حیف از آن عمر شیرین که در راهت هدر کردم
. . .
. . .
♫ LP Cover ♫
* * *
رقیب سرو ناز
آهنگساز: عطاالله خرم
ترانهسرا: کریم فکور
خواننده: رامش
انتشار ترانه: پاییز سال ۱۳۴۴
(تو دختری، فتنهگری، بر همه دخترا سَری)
همه گفتند و گویندم چه نازی
ملیحی، خندهرویی، دلنوازی
زِ چشمان تو ریزد یک جهان ناز
حذر باشد رقیب سروِ شیراز
من کجا و این همه لطف و زیبایی کجا!؟
من کجا و این همه حُسن و رعنایی کجا!؟
گوید آن تازه جوان که ببیند سحرم
در لطافت چو گُلم، جلوهگر چون قمرم
در بیان غم دل، چون نی نغمهگرم
خوش بُود آمدنم، مرغک خوشخبرم
بگو به آن اهل دلی که رَشکِ گُل خوانده مرا
من کجا و این سخنها!؟
من کجا و این همه لطف و زیبایی کجا!؟
من کجا و این همه حُسن و رعنایی کجا!؟
● متن ترانه برگرفته از کانال: «دیسکوگرافی رامش»
* * *
دل تنگم بناله
ترانهسرا: مهدی پرنگ
آهنگساز و نوازنده پیانو: پرویز مقصدی
نوازنده فلوت: مرتضی کفایی
خواننده: گوگوش
انتشار: ۱۳۴۹
بگردم دور شهر، آیَم به کویَت
زنَم چنگی به چنگِ تار مویَت
ز تار موی تو چنگی بسازم
ببارم اشک و آهنگی بسازم
بنالم همچو نِی، نِی کاش نباشه!
یه آهنگی بسازم، تاش نباشه!
بخونم من به آهنگ دل خویش
دل پیر و جوون را من کنم ریش
چنان گریَم که سنگ از غم بناله
به آهنگِ دل تنگم بناله!
● ورژن سوم این ترانه به همراهی فلوت و پیانو: این نسخه در اوایل دههی پنجاه بر روی نخستین شمارهی صفحه LP «گوگوش و بهترین ترانههایش» (۳۳ دور) از کمپانی »آهنگ روز» بازنشر شده است.
♫ LP Cover ♫
* * *
مرغ سحر
شعر: ملکالشعرا بهار
آهنگ: مرتضی نیداود
خواننده: اکرم [اکی بنایی]
مُرغ سَحَر ناله سرکُن
داغَ مرا تازهتر کُن
ز آه شرر بار، این قفس را
بَرشِکَن و زیر و زِبَر کُن
بُلبُل پَر بسته ز کُنجِ قفس درآ
نغمهی آزادی نوع بشر سَرا
وَز نفسی عرصهی این خاک توده را
پُر شرر کُن
ظُلمِ ظالم، جور صیاد
آشیانم داده بر باد
ای خدا، ای فلک، ای طبیعت
شامِ تاریکِ ما را سَحر کُن
نوبهار است، گُل به بار است
ابرِ چشمم ژالهبار است
این قفس چون دلم تنگ و تار است
شعله فِکن در قفس ای آهِ آتشین
دستِ طبیعت، گُلِ عُمرِ مرا مَچین
جانبِ عاشق نِگَه ای تازهگُل از این،
بیشتر کُن، بیشتر کُن
مُرغِ بیدل، شرحِ هجران
مُختصر، مُختصر کُن!
♫ LP Cover ♫
* * *
مجموعه ترانههای «مرغ سحر» با صدای خوانندگان مختلف
* * *
نگاهی به تاریخچهی سانسور ترانه در ایران (ترانه «مرغ سحر»)
* * *