راز دل
ترانه‌سرا: علیرضا طبائی (شهرام)
آهنگساز: زاون اوهانیان
خواننده: ویگن
انتشار: ۱۳۴۸
می‌رقصد همه‌شب با آهنگ نسیم
تصویر تو در نگاهم
نور خاطره‌ها تابَد بار دگر
بر این شب‌های سیاهم
هرشب به مستی، ساز دل من
آرَد به لب‌ها راز دل من
آن یادگاران گم گشته دگر در خاطر زمانه
در این شب غم تنها شده‌ام با عشق جاودانه
باشد همه‌شب، چشمم به رهَت
شاید یک شب بیایی!
تا خنده زنَد بر چهره‌ی ما
گُل‌های آشنایی!
هرشب به مستی، ساز دل من
آرَد به لب‌ها راز دل من
* * *
شیراز
ترانه‌سرا: محمدعلی شیرازی
آهنگساز: پرویز مقصدی
خواننده: عارف
انتشار: ۱۳۴۸
در همه‌جا خوشدل از یاد شیرازم
من که ای شیراز بر تو می‌نازم!
آرزو دارم به دل کز سفر آیم
تا در آغوشت آشیان سازم
شهر من ای گلشن آشنایی‌ها
آشنایی با روشنایی‌ها
می‌رسد روزی به سر، قصه‌ی تلخ
این جدایی‌ها، این جدایی‌ها
می‌دانم اکنون در نسیم تو
پُر شده عطر مستی بخش هر بُستان
می‌دانم آری، چشمه سر داده
نغمه در دامن سرسبز کوهستان
هر لحظه من یاد توام، ای شهر جادویی!
دور از تو من چون مرغکی سرگشته‌ام گویی!
● ابتدا بر روی این ملودی ترانه «شهر من» با صدای عارف اجرا شده بود. [در اینجا بشنوید.]
* * *
مست مستم کُن
کلام: شهیار قنبری / خواننده: گوگوش
بر آهنگ: Lata Mangeshkar / Chhod Mera Haath Mujhe Peene De
ترانه‌سرا: شهیار قنبری
آهنگساز: Laxmikant-Pyarelal
خواننده: گوگوش
ترانه فیلم همای سعادت
تا سحر با مِی مست مستم کُن که دلم تنگه!
بی مِی و مستی، دنیا بی‌رنگه
مست مستم کُن، که دلم تنگه!
جا گرفته غم، توی سینه
بیزارم از دنیا که چه ننگینه
لحظه‌ی مستی، خوب و شیرینه!
امشب با این جام شراب
می‌بَرم از خاطر، این‌همه عذاب
نمی‌کِشم عذاب و رنج دیگه شب در خواب!
صبح که بیدار شم، دیگه باز رسوام
می‌میره رویا، می‌بینم تنهام!
من تشنه‌لب، تو بی‌قرار
منم جامی شکسته دست روزگار
غم یه کوهه سرنوشتم غم و اندوهه!
بیا که مِی بنوشیم، آخه دلگیرم
من بی مستی، دیگه می‌میرم!
دنیا پُر از بی‌رنگی‌ها
می‌نوشم تا بشم از درد و غم، جدا
مُرده صدا
مُرده صدا در منِ تنها!
تا سحر از مِی، منو دریا کُن!
قفل تنهایی از دلم وا کُن!
جا گرفته غم، توی سینه
بیزارم از دنیا که چه ننگینه
این سرمستی، خوب و شیرینه!
● در سال ۱۳۴۹ پروژه‌ی نخستین فیلم مشترک سینمای ایران و هندوستان به نویسندگی «سعید مطلبی»، کارگردانی »تاپی چاناکیا»، تهیه‌کنندگی »عباس شباویز» و با حضور «محمدعلی فردین» کلید خورد. این فیلم که در سینمای هند با نام Subah-O-Shaam اکران شده بود، در ایران با نام «همای سعادت» روی پرده‌ی سینما رفت.
طبق رسوم آن سالها که در زمان دوبله، ترانه‌ها را نیز با شعری فارسی و خواننده‌ای ایرانی جایگزین می‌کردند، به دعوت و انتخاب مرحوم فردین اجرای ۳ ترانه از این فیلم به «گوگوش» که پیشینه‌ی حرفه‌ای در اجرای ترانه‌هایی در سبک و سیاق هندی داشت، واگذار شد. ملودی این اثر برگرفته از ترانه‌ی Chhod Mera Haath Mujhe Peene De می‌باشد که با صدای Lata Mangeshkar در این فیلم اجرا شده است. (برگرفته از: کانال تلگرامی ترانه‌شناسی گوگوش)
* * *
♫ LP Cover ♫
* * *
نمونه‌ی فارسی شده‌ی ترانه‌های مشهور
* * *
دیگر چه حاصل
می‌ترسم مِهر تو روزی پایان گیرد
عشقت چون شعله‌ای در دل بمیرد
روزی که عشق تو افسرده در دل
گر سوی من آیی، دیگر چه حاصل؟!
روزی آخر پایان گیرد قصّه‌ی عمر ما
از من و تو بر جا می‌ماند یادگاری در این دنیا
روزی آیی، اما چه حاصل؛ نمی‌یابی مرا!
♫ LP Cover ♫
* * *
شبانه
(کوچه‌ها باریکن)
شعر: احمد شاملو
آهنگ: اسفندیار منفردزاده
خواننده: فرهاد مهراد
کوچه‌ها باریکن
دُکّونا بسته‌س،
خونه‌ها تاریکن
تاقا شیکسته‌س،
از صدا افتاده تار و کمونچه
مُرده می‌برن کوچه به کوچه.
نگا کن! مُرده‌ها به مُرده نمی‌رن،
حتا به شمعِ جون‌سپرده نمی‌رن،
شکلِ فانوسی‌ین که اگه خاموشه
واسه نَف‌نیس، هَنو یه عالم نف توشه.
جماعت! من دیگه حوصله ندارم!
به «خوب» امید و از «بد» گله ندارم.
گرچه از دیگرون فاصله ندارم،
کاری با کارِ این قافله ندارم!
♫ LP Cover ♫
* * *
یادنامه‌ی «فرهاد مهراد» در این سایت
* * *
یادمان هفتاد سالگی «اسفندیار منفردزاده»
* * *
آثار «احمد شاملو» در سایت «راوی حکایت باقی»
* * *
همیشه غایب
تقدیم به «امیر نادری»
برای «تنگسیر»
شعر: شهیار قنبری
آهنگ: ویلیام خنو / تنظیم: واروژان
خواننده: فریدون فروغی
یک‌نفر میآد که من منتظر دیدنشَم
یک‌نفر میآد که من تشنه‌ٔ بوییدنشَم
خالی سفرمون‌و پُر از شقایق می‌کُنه
واسه موج‌های سیا، دستا رُ قایق می‌کُنه
مثل یک معجزه اسمش تو کتابا اومده
تن اون شعرای عاشقانه گفتن بلده
همیشه غایب من، زخمام‌و مرهم میذاره
همیشه غایب من گریه‌هام‌و دوست نداره
نکنه یه وقت نیآد، صداش به دادم نرسه
آینه‌ها سیا بشه، کور بشه چشم ستاره
مثل یک معجزه اسمش تو کتابا اومده
تن اون شعرای عاشقانه گفتن بلده
زخم این حنجره‌ٔ خسته، همیشه غایبه
کلید صندوق در بسته، همیشه غایبه
نعره‌ٔ اسب سفید قصه‌ٔ مادر بزرگ
بهترین شعرهای سر بسته، همیشه غایبه
مثل یک معجزه اسمش تو کتابا اومده
تن اون شعرای عاشقانه گفتن بلده
شاید این «همیشه غایب» تو باشی
تو اگه اومدنی نیستی بگو
اگه ما رُ خواستنی نیستی بگو!
تهران ۱۳۵۴
استودیو ال‌کوردوبس. عباس‌آباد.
داریوش را شبی که باید برای خواندن این ترانه به استودیو می‌آمد، به زندان اوین بردند. من و آهنگساز، بی‌خبر و خشمگین از بدقولی، ساعت‌ها انتظار کشیدیم. وقتی دلگیر به خانه می‌رفتم، نمی‌دانستم که فردایش، ساعت یک بعدازظهر، آنان به سراغ من می‌آیند تا دوستان در اوین تنها نباشند.
[دریا در من، گزینۀ ترانه‌های شهیار قنبری، نشر نکیسا (آمریکا)، چاپ اول ۱۹۹۵، ص. ۶۸]
♫ LP Cover ♫
* * *
«همیشه غایب» سروده و صدای «شهیار قنبری»
* * *
جمعه
شعر: شهیار قنبری
آهنگ: اسفندیار منفردزاده
خواننده: فرهاد مهراد
ترانه فیلم: خداحافظ رفیق
توی قابِ خیسِ این پنجره‌ها
عکسی از جمعه‌ی غمگین می‌بینم،
چه سیاهه به تنش رختِ عزا
تو چشاش ابرای سنگین می‌بینم
داره از ابر سیا، خون می‌چکه
جمعه‌ها خون جای بارون می‌چکه
نفس‌ام در نمی‌آد
جمعه‌ها سر نمی‌آد
کاش می‌بستم چشامو
این ازم بر نمی‌آد
داره از ابر سیا، خون می‌چکه
جمعه‌ها خون جای بارون می‌چکه
عمر جمعه به هزار سال می‌رسه
جمعه‌ها غم دیگه بی‌داد می‌کُنه
آدم از دست خودش خسته می‌شه
با لبای بسته فریاد می‌کُنه
داره از ابر سیا، خون می‌چکه
جمعه‌ها خون جای بارون می‌چکه
جمعه وقت رفتنه
موسمِ دل‌کندنه
خنجر از پشت می‌زنه
اون که هم‌راه منه
داره از ابر سیا، خون می‌چکه
جمعه‌ها خون جای بارون می‌چکه
تهران، ۱۳۵۰
در یک عصر جمعه، ترانۀ جمعه را در خانۀ اسفندیار نوشتم. روبروی سازمان سینما پیام. بلوار الیزابت دوم. ترانه را به امیر نادری و فیلم خداحافظ رفیق‌اش، دوستانه پیشکش کردیم. روی جلد صفحۀ چهل و پنج دور، سه تصویر سپید و سیاه از جوانی‌ی ما. پشت جلد. دستانی چروکیده. پیر. سیاه. گرسنه. پای این تصویر نوشتم:
ـ نازنین، هدیه‌‌یی به تو که هر روزت، جمعه است. ترانۀ آمنه، با صدای آغاسی، همزمان منتشر شد.
می‌گفتند: جمعه بیش از آمنه گل کرده است!
جمعه، پیروزی ترانۀ نوین بود.
[دریا در من، گزینۀ ترانه‌های شهیار قنبری، نشر نکیسا (آمریکا)، چاپ اول ۱۹۹۵، صفحه ۵۶ و ۵۷]
♫ LP Cover ♫
* * *
از «جمعه» تا «جمعه» تاریخچهٔ ترانهٔ «جمعه»
* * *
یادمان هفتاد سالگی «اسفندیار منفردزاده»
* * *
یادنامه‌ی «فرهاد مهراد» در این سایت
* * *
موزیک متن فیلم «بلوچ»
اسفندیار منفردزاده
♫ LP Cover ♫
* * *
در بارهٔ «اسفندیار منفردزاده» در این سایت:
یادمان هفتاد سالگی «اسفندیار منفردزاده»
* * *
موزیک متن فیلم «طوقی»
اسفندیار منفردزاده
* * *
در بارهٔ «اسفندیار منفردزاده» در این سایت:
یادمان هفتاد سالگی «اسفندیار منفردزاده»
* * *
سلطان قلبها
شعر: به زبان اسپانیایی
آهنگ: انوشیروان روحانی
خواننده: رزی آرمن (خواننده ارمنی ـ فرانسوی)
♫ LP Cover ♫
* * *
نمونه‌های باز خوانی‌شده ترانه‌های فیلم «سلطان قلبها»
* * *